minder vrij zijn

“‘Er stond onenigheid onder hen’ – Meer is er niet nodig om een gemeenschap te gronde te richten.”
Dietrich Bonhoeffer

 

Wat lijkt het me geweldig om een monnik te zijn. Ik zie mezelf al traag als een schildpad door de grote galmende gangen sloffen, met de stilte als een mantel om me heen. Heerlijk relaxed. Niemand die me aanspreekt, niemand die iets bijzonders van mij verwacht, en mijn grootste zorg is de koffievlek die ik niet helemaal uit mijn pij kreeg. Van ‘s ochtends tot ‘s avonds non-stop me-time.

Maar je hoeft geen katholiek te zijn om te weten dat het beeld wat ik van het klooster schets onjuist is. In een diep verleden waren monniken misschien nog afgezonderde kluizenaars, tegenwoordig wordt in een klooster juist veel gezamenlijk gedaan. En nooit heeft “tijd voor jezelf” centraal gestaan. Het klooster is van oudsher de plek om je te ontdoen van jezelf. Dus van al je rechten, ambities en verlangens. Hedendaagse christenen willen het klooster nog wel eens gebruiken om in een paar dagen zichzelf terug te vinden, de echte kloosterlingen hebben zich bij de poort van zichzelf ontdaan.

Het klooster als symbool van pure vrijheid? Een doorsnee abt zou in een kriek liggen. Het klooster is een altoosdurende vrijwillige opsluiting, een onverbrekelijk monastisch verbond. Veel nonnen dragen zelfs een trouwring, om hun huwelijk met Jezus te symboliseren. De monniken van de trappisten-orde, om maar een voorbeeld te noemen, werken en bidden dag en nacht terwijl anderen van hun bier genieten. Respect voor de mensen die vandaag aan de dag een kloostergelofte afleggen en zich daar aan houden!

Dat is namelijk geen vanzelfsprekendheid meer tegenwoordig. Een verbijsterend voorbeeld is wat gebeurde met een klooster in Los Angeles in de jaren 60. Dit “Klooster van het Onbevlekte Hart” stond, onder het mom van modernisering, een groep psycho-analisten toe om een paar sociale experimenten te doen onder de nonnen. De zusters werden gestimuleerd om niet langer voorzichtig en bescheiden te zijn, maar om uit te vinden en uit te spreken waar ze onbewust naar verlangden. En om het meteen ook uit te leven. Met andere woorden: hen werd geleerd om hun eigen wil centraal te stellen. En dat deden ze.

Illustratief was de veranderde houding van één van de deelneem-sters. Toen ze door Moeder Overste naar een armoedige buurt werd gestuurd om hulp te bieden, verzette ze zich tegen die opdracht. “Ze beloofden me kloostergewaden, glorieuze liturgieën in Latijn en bescherming door de drie heilige geloften,” zei ze bitter. “Als ik de echte wereld had gewild, dan was ik er wel in gebleven.” Met terugwerkende kracht koos ze voor dat laatste, en samen met nog driehonderd nonnen vroeg ze het Vaticaan om haar van haar kloostergeloften te ontslaan. Niet lang daarna sloot het leeggelopen klooster haar deuren. Recentelijk is het verkocht aan Katy Perry.
Veel kloosters zijn er niet meer, maar relaties zijn er nog volop. En de meeste relaties zijn een soort van kloostergeloften. Denk aan gezinsrelaties, familierelaties, maar ook het kerklidmaatschap en vriendschappen.

Vooral het huwelijk heeft iets van een kloosterorde; de gang naar het klooster en naar de burgerlijke stand lijken sprekend op elkaar. Beide zijn “tot de dood ons scheidt”, beide zijn heilig en bij beide horen geloften. Het klooster kent meestal een gelofte van trouw, van armoede en van gehoorzaamheid. Het huwelijk kent soortgelijke geloften. De gelofte van trouw betekent dat je nooit een ander zult geven wat je partner toebehoort. Dat dient zo breed mogelijk opgevat te worden. De gelofte tot armoede houdt in dat je alles deelt met die ander, en de gelofte tot gehoorzaamheid betekent dat jouw leven voor een groot deel bepaald zal worden door die ander. Dit beseffend is het wonderlijk dat er nog zoveel huwelijken worden gesloten. “Als mensen de ware omvang van de zelfverloochening konden bevatten die het huwelijk van hen eist,” zegt Mike Mason, “werden er misschien veel minder huwelijken gesloten.”

Verder lezen? Dit is hoofdstuk 7 uit het boek “Maak me minder”

 

 

“Relaties maken je gelukkig, al lever je er wel een stuk vrijheid voor in. Daar krijg je veel voor terug, zeker als je een goede verstandhouding hebt met God. De apostelen noemden zichzelf zelfs Jezus’ slaven omdat ze veel liever voor Zijn gezag als voor hun eigen vrijheid kozen.
Een trotse houding is schadelijk in je huwelijk, gezin, familie en kerk. De meest intieme relaties hebben de meeste toewijding nodig. Die toewijding uit zich door toegeeflijk te zijn en op tijd te zwijgen, maar ook door de ander te durven confronteren.”

Het klooster van relaties

Hoofdstuk 7 uit het boek "Maak me minder"